საინვესტიციო გარემო საქართველოში

საქართველოს მსგავსი პატარა, გარდამავალი ეკონომიკის მქონე ქვეყნისთვის, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები, მით უფრო, როდესაც საინვესტიციო თანხების დაბანდება ეკონომიკის რეალურ სექტორებში ხდება. მაკროეკონომიკური სტაბილურობა, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში ჩამოყალიბდა, ინვესტორებისთვისაც მნიშვნელოვანი სიგნალი უნდა გახდეს. ამ მიმართულებით აღსანიშნავია ფინანსური სისტემის მდგრადობა, ვალის მცირე წნეხი, მცირე და კონტროლირებადი საბიუჯეტო დეფიციტი, დაბალი ინფლაცია, „მცირე მთავრობა“, ჯანსაღი საბანკო სექტორი და მდგრადობა საგარეო შოკების მიმართ.

აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლების განმავლობაში საქართველოში არაერთი მნიშვნელოვანი რეფორმა გატარდა, რისი მეშვეობითაც ჩვენი ქვეყანა საერთაშორისო ინვესტორების თვალში კიდევ უფრო მიმზიდველი გახდა. სტაბილური ეკონომიკური განვითარება, ლიბერალური და თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკური პოლიტიკა, შემცირებული საგადასახადო განაკვეთები, მოგების გადასახადის ესტონური მოდელის შემოღება, ლიცენზიებისა და ნებართვების მცირე რაოდენობა, ადმინისტრაციული პროცედურების სიმარტივე, ეკონომიკის სამინისტროს მიერ გამოცხადებული აქტიური საპრივატიზაციო პოლიტიკა – ეს მცირე ჩამონათვალია იმ ფაქტორებისა, რაც მყარ საფუძველს ქმნის საქართველოში ბიზნესის დაწყებისა და მისი წარმატებული განვითარებისთვის.

მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს უკვე გაფორმებული აქვს თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებები ისეთ ქვეყნებთან, როგორებიცაა ევროკავშირის ქვეყნები, ჩინეთი, დსთ-ს ქვეყნები (რუსეთისა და უზბეკეთის გარდა), ჰონგ-კონგი და ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაცია (ისლანდია, ნორვეგია, შვეიცარია, ლიხტენშტეინი). ამავდროულად, უახლოეს პერიოდში იგეგმება ხელშეკრულების გაფორმება დიდ ბრიტანეთთან, რის შემდეგაც საქართველო პირველი ქვეყანა გახდება რეგიონში, რომელსაც თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულება ექნება როგორც ევროკავშირის ქვეყნებთან, ისე დიდ ბრიტანეთთან. თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულების გაფორმება ეკონომიკის სტიმულირების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია. მისი საშუალებით ქვეყნის ეკონომიკა სხვა ქვეყნების სამომხმარებლო ბაზრებთან ინტეგრირდება, ფართოვდება პროდუქტისა და სერვისის გასაღების პერსპექტივა, რაც, თავის მხრივ, ინვესტორებისთვის საქართველოს კიდევ უფრო მიმზიდველ ქვეყნად წარმოაჩენს.

საქართველოს, როგორც მიმზიდველი საინვესტიციო ქვეყნის, მნიშვნელობას ხაზს უსვამს სხვადასხვა საერთაშორისო სარეიტინგო ორგანიზაციის მონაცემებიც, რასაც, როგორც წესი, უცხოელი ინვესტორები მუდმივად აკვირდებიან და ითვალისწინებენ. მნიშვნელოვანია, რომ ბოლო წლებში ამ მიმართულებითაც აშკარა წინსვლა გვაქვს. სახელმწიფოთა რეიტინგი და მათ მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდების ხარისხის განსაზღვრა საკმაოდ კომპლექსურ მოდელირებას ეფუძნება. ქვეყნები ფასდებიან მათი ინსტიტუციური მდგრადობის, საშინაო თუ საგარეო რისკების მიმართ მოწყვლადობისა და მომავალში ეკონომიკის განვითარების პერსპექტივის მიხედვით. რეიტინგს კი მიუკერძოებელი საერთაშორისო კომპანიები Fitch-ი, Standard & Poor’s-ი და Moody’s-ი ადგენენ.

საერთაშორისო კომპანია Fitch-მა საქართველოს სუვერენული საკრედიტო რეიტინგი – BB დონეზე, ხოლო პერსპექტივა სტაბილურ მაჩვენებელზე დაადასტურა. სარეიტინგო კომპანიის შეფასებით, საქართველოს სუვერენული რეიტინგი, BB კატეგორიის ქვეყნების მედიანურ მაჩვენებელთან შედარებით, გამყარებულია მაღალი მმართველობის ხარისხით, მიმზიდველი საინვესტიციო და ბიზნესგარემოთი და რეგიონული შოკებისადმი მაკროეკონომიკური მდგრადობით. ამასთანავე, საქართველოს ეკონომიკური პოლიტიკა მხარდაჭერილია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ. სარეიტინგო კომპანიის ანგარიშის მიხედვით, რეიტინგის ძლიერი ფაქტორია ის, რომ საქართველოს ეკონომიკა ინარჩუნებს მდგრადობას საგარეო შოკების მიმართ და 2019 წელს ეკონომიკური ზრდა მოსალოდნელზე მაღალი იყო.

ბოლო წლების განმავლობაში საქართველო სხვადასხვა საერთაშორისო რეიტინგშიც მოწინავე პოზიციებზეა. ბიზნესის კეთების სიმარტივის (Doing business) რეიტინგში საქართველო ბიზნესგარემოს გამაუმჯობესებელ, წარმატებულ ქვეყანათა ტოპ ათეულშია და 2020 წლის მონაცემებით, მსოფლიოს 190 ქვეყანას შორის მე-7 ადგილს იკავებს. Heritage Foundation „ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსი“ 2019 წლის კვლევის მიხედვით, საქართველომ წინა წელთან შედარებით რეგიონში პოზიცია ერთი ადგილით გაიუმჯობესა – ამ შედეგით საქართველო ევროპის რეგიონის 44 ქვეყანას შორის მე-8 პოზიციაზეა, მსოფლიოს 180 ქვეყანას შორის კი – 75.9 ქულით,  მე-16 პოზიციაზე „უმეტესად თავისუფალი“ სტატუსით. „კორუფციის აღქმის ინდექსში“, 2019 წლის მონაცემებით, საქართველო 180 ქვეყანას შორის, 56 ქულით, 44-ე პოზიციაზეა.  ხოლო პირველ პოზიციაზეა რეგიონის (აღმოსავლეთ ევროპა და ცენტრალური აზია) 19 ქვეყანას შორის.

ასევე, ავტორიტეტულმა საერთაშორისო ფინანსურმა გამოცემამ Global Finance-მა 2019 წელს საქართველო, ეკონომიკურ სტაბილურობაზე, მმართველობისა და ბიზნესრეგულაციების ხარისხის მაჩვენებლებზე დაყრდნობით, ყველაზე დინამიკური საინვესტიციო მიმზიდველობის მქონე ქვეყნებს შორის დაასახელა. Global Finance-ი შეფასებისას ხუთ ეკონომიკურ კომპონენტს ეყრდნობა: მშპ-ს ზრდის პროგნოზს, პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ცვლილებას, კორუფციის აღქმას ქვეყანაში, ქვეყნის კონკურენტუნარიანობას და ბიზნესის კეთების სიმარტივეს. ამასთანავე, ეკონომიკური კომპონენტების მიხედვით, საქართველო ხვდება ტოპ 10 საუკეთესო შედეგის მქონე ქვეყნებს შორის ბიზნესის კეთების სიმარტივისა და კორუფციის აღქმის კომპონენტის მიხედვით.

რაც შეეხება უცხოური ინვესტიციების მოცულობას, 2017 წელს ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობამ რეკორდულ მაჩვენებელს – 1 962.6 მილიონ დოლარს მიაღწია. 2018 წლის მონაცემებით ინვესტიციების მოცულობა 1 265.2 მილიონი იყო, ხოლო ინვესტიციების კლება ძირითადად მაგისტრალური გაზსადენის მშენებლობის დასრულებამ და არარეზიდენტი პირდაპირი ინვესტორის მიმართ შემცირებულმა ვალდებულებებმა განაპირობა. 2019 წლის სრული სურათი ჯერჯერობით არ გვაქვს, თუმცა პირველ სამ კვარტალში შემოსული ინვესტიციების მოცულობამ 909 მილიონი შეადგინა.

საინვესტიციო გარემო საქართველოში

საქართველოს მსგავსი პატარა, გარდამავალი ეკონომიკის მქონე ქვეყნისთვის, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები, მით უფრო, როდესაც...

მეტის წაკითხვა

ეკონომიკის რომელი სფერო აინტერესებთ ინვესტორებს?

საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები წლიურ ჭრილში უმნიშვნელოდ გაიზარდა, თუმცა, „საქსტატის“ წინასწარი შეფასებით, 2019 წლის მეოთხე...

მეტის წაკითხვა